اصول اخلاقی انتشار مقاله

آیین نامه اخلاق انتشاراتی مجلات علمی تخصصی مطالعات کودک و نوجوان

 

این آئین نامه، منشور یا تعهدنامه‌ای است که برخی حدود اخلاقی و مسئولیتهای مربوط به انجام فعالیتهای علمی پژوهشی و چاپ آن در دوفصلنامه علمی تخصصی کودک و نوجوان که از این به بعد مجله گفته می شود، را ترسیم می‌کند تا از بروز تخلفات پژوهشی آگاهانه یا ناآگاهانه توسط نویسندگان مقالات پیشگیری نماید.  

1. وظایف و تعهدات نویسندگان (Authors’ responsibilities)

  • مقالات ارسالی باید در زمینه­ تخصصی مجله بوده و به صورت علمی و منسجم، مطابق استاندارد مجله آماده شده باشد.
  • مقالات ارائه شده بایستی پژوهش اصیل (Original research) نویسندگان ارائه کننده مقاله بوده و هر گونه استفاده از تحقیقات سایر افراد با ذکر منبع در مقاله آورده شود. پژوهش باید با دقت و عینی انجام گرفته و داده ها به صورت صحیح گزارش شده باشد.
  • مسئولیت صحت و دقت محتوای مقالات بر عهده نویسندگان است و نویسندگان موظف هستند از صحت و دقت محتوای مقالات اطمینان حاصل کنند. چاپ مقاله به معنی تأیید مطالب آن توسط مجله نیست.
  • نویسندگان موظف به احتراز از "رفتار غیراخلاقی انتشاراتی و پژوهشی(Research and publication misconduct)" به شرحی که در بخش 3 توضیح داده خواهد شد هستند.
  • نویسندگان حق "ارسال مجدد(Duplicate submission) " یک مقاله را ندارند. به عبارت دیگر، مقاله یا بخشی از آن نباید در هیچ مجله‌ دیگری در داخل یا خارج از کشور چاپ شده یا در جریان داوری و چاپ باشد.
  • نویسندگان مجاز به "انتشار همپوشان (Overlapping publication)" نیستند. منظور از انتشار همپوشان، چاپ داده ها و یافته های مقالات پیشین خود با کمی تغییر در مقاله ای به عنوان جدید است.
  • نویسندگان موظفند در صورت نیاز به استفاده از مطالب دیگران، آنها را با ارجاع دهی(Citation)  دقیق و در صورت نیاز پس از کسب اجازه کتبی و صریح، از منابع مورد نیاز استفاده نمایند. هنگامی که عین نوشته های پژوهشگر دیگری مورد استفاده قرار می گیرد، باید از روش ها و علائم نقل قول مستقیم، نظیر گذاشتن آن داخل گیومه (" ")، استفاده شود.
  • نویسنده مسئول مقاله می بایست نسبت به وجود نام و اطلاعات تمامی نویسندگان و عدم وجود نامی غیر از پژوهشگران درگیر در انجام پژوهش و تهیه مقاله اطمینان حاصل کند. به عبارت دیگر بایستی از اضافه کردن "مولف افتخاری(Gift authorship) " و حذف "مولف واقعی(Ghost authorship) " خودداری شود.
  • نویسنده مسئول مقاله موظف است از اینکه همه نویسندگان مقاله، آنرا مطالعه و نسبت به ارائه آن و جایگاه خود در مقاله به توافق رسیده اند، اطمینان حاصل کند.
  • ارسال مقاله به منزله آن است که نویسندگان رضایت کلیه پشتیبان های مالی یا مکانی مقاله را جلب کرده و تمامی پشتیبان های مالی یا مکانی مقاله را معرفی نموده اند.
  • نویسندگان موظفند در هر زمانی که متوجه هر گونه خطا و بی‌دقتی در مقاله خود شود مجله را در جریان آن قرار داده، نسبت به اصلاح آن اقدام و یا مقاله را بازپس گیرند.
  • از نویسندگان انتظار می رود حداقل تا یکسال پس از چاپ مقاله در مجله، نمونه ها و اطلاعات خام مورد استفاده در تهیه مقاله را جهت پاسخ گویی به انتقادات و سوالات احتمالی خوانندگان مجله حفظ کنند.
  • هر گونه خطراتی که به واسطه تحقیق، متوجه انسان ها و یا محیط زیست می شود، بایستی به صورت شفاف در مقاله ذکر شده باشد.
  • از نویسندگان مقالات انتظار می رود در داوری مقالات محققان دیگر در زمینه های تخصصی مربوطه، با مجله همکاری نمایند.

 

2. رفتار غیراخلاقی انتشاراتی و پژوهشی

اگر در هر یک از مراحل ارسال، داوری، ویرایش، یا چاپ مقاله در مجلات یا پس از آن، از وقوع یکی از موارد  ذیل اطمینان حاصل شود، رفتار غیراخلاقی انتشاراتی و پژوهشی  محسوب شده و مجله حق برخورد قانونی با آن را دارد.

  • جعل داده ها (Fabrication):  عبارت است از گزارش مطالب غیر واقعی و ارائه داده ها یا نتیجه های ساختگی به عنوان نتایج آزمایشگاهی، مطالعات تجربی و یا یافته های شخصی. ثبت غیرواقعی آنچه روی نداده است یا جابجایی نتایج مطالعات مختلف مثالهایی از این تخلف است.
  • تحریف داده ها (Falsification): عبارت است از ثبت و ارائه نتایج پژوهش به نحوی که جزئیات اجرای پژوهش یا فرایند جمع اوری داده ها دستکاری شود، یا داده هایی حذف یا تغییر یابد، یا برخی نتایج کوچک به منظور پنهان کردن واقعیات بزرگتر بزرگنمایی شود (Juicy quotes) تا نتایج پژوهش در راستای اهداف خاص دنبال گردد یا نتایج ارائه شده مورد تردید قرار نگیرد.
  • سرقت علمی(Plagiarism) :  شامل اقتباس نزدیک افکار و عبارات نویسندگان دیگر، کپی برداری در بیان اندیشه ها، شباهت های ساختاری در نوشتار یا انتساب ایده ها و نتایج دیگران بدون ارجاع مناسب، یا معرفی آن به عنوان یک پژوهش اصیل علمی است.
  • اجاره علمی: منظور آن است که نویسنده (نویسندگان) فرد دیگری را برای انجام پژوهش به کار گیرد و پس از پایان پژوهش، بادخل و تصرف اندکی آن را به نام خود به چاپ رساند.
  • انتساب غیر واقعی: منظور انتساب غیر واقعی نویسنده (نویسندگان) به موسسه، مرکز یا گروه آموزشی یا پژوهشی است که نقشی در اصل پژوهش مربوطه نداشته اند.
  • ارسال مجدد یک مقاله، انتشار همپوشان، اضافه کردن "مولف افتخاری" یا حذف "مولف واقعی"

منابع

  1. منشور وموازین اخلاق پژوهش" مصوب معاونت پژوهش و فناوری وزارت علوم، تحقیقات و فناوری
  2. مرامنامه اخلاقی نشریات علمی، ویرایش اول، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
  3. آیین نامه اخلاق انتشاراتی مجلات علمی پژوهشی دانشگاه صنعتی اصفهان
  4. آیین نامه اخلاق علمی انجمن فیزیک ایران
  5. اصول اخلاقی انتشار مقاله، پژوهشهای منظر شهر، مجله تخصصی معماری منظر و طراحی شهری
  6. Committee on Publication Ethics, COPE Code of Conduct, www.publicationethics.org.
  7. Committee on Publication Ethics, COPE Ethical Guidelines for Peer Reviewers, www.publicationethics.org.
  8. S. Rockwell, Ethics of Peer Review: A Guide for Manuscript Reviewers, http://www.wame.org/ethical_issues_in_peer_review.pdf/view.
  9. Committee on Publication Ethics, COPE Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors, www.publicationethics.org.
  10. Committee on Publication Ethics, COPE Code of Conduct for Journal Publishers, www.publicationethics.org